Συχνά μας αρέσει να συζητάμε για την τοξική αρρενωπότητα και τις ενοχλητικές συμπεριφορές που τη συνοδεύουν αλλά σπάνια συζητάμε για το ποια μπορεί να είναι μια υγιής μορφή αρρενωπότητας. Νομίζω ότι το ξέσπασμα του Ιακωβίδη μετά τον τελικό στους Ολυμπιακούς Αγώνες μπορεί να μας δώσει μια βάση για μια διαφορετική συζήτηση.
Για όσους δεν είδαν ακόμη το βίντεο: η δημοσιογράφος τον συγχαίρει για την απόδοση του, ο ίδιος όμως είναι φανερά απογοητευμένος και καθώς ξεκινάει να μιλήσει, "σπάει"η φωνή του ξανά και ξανά και όσο προσπαθεί να κρατήσει τον έλεγχο των συναισθημάτων, τόσο περισσότερο σπάει. Εκεί εξιστορεί τις δυσκολίες που χρειάστηκε να ξεπεράσει και το ότι δεν είναι σε θέση να αγωνίζεται για την εθνική ομάδα υπό αυτές τις συνθήκες. Η κορυφαία στιγμή είναι όταν αναφέρει πως ντρέπεται πλέον να πηγαίνει στο φυσιοθεραπευτή του, μιας και αυτός, γνωρίζοντας την κατάσταση του, αρνείται να του ζητήσει πλέον αμοιβή.
Το βίντεο γίνεται viral. Χιλιάδες κόσμου τον ακολουθεί πλέον στα social media. Οι φίλοι του Παναθηναϊκού, του συλλόγου δηλαδή στον οποίο ανήκει ο αθλητής, ξεκινούν έναν έρανο για να μαζέψουν χρήματα, σε μια προσπάθεια να τον πείσουν να συνεχίσει την προσπάθεια για μία ακόμη Ολυμπιάδα. Ο Πύρρος Δήμας βγαίνει δημόσια και ζητάει συγγνώμη και δείχνει πρόθυμος να συζητήσει οποιαδήποτε κριτική στο πρόσωπο του για το ρόλο του στην Ομοσπονδία Άρσης Βαρών. Ο Υφυπουργός επικοινωνέι με τον αθλητή για να του εκφράσει τη στήριξη του. Ο παγκόσμιος πρωταθλητής Αντετοκούνμπο επικοινωνεί μαζί του και στη σημερινή συνέντευξη τύπου για τη δική του επιτυχία λέει χαρακτηριστικά πως ήταν καλό που είδαμε τον αθλητή να κλαίει, εξηγώντας πως και ο ίδιος έχει περάσει πάρα πολλές στιγμές ψυχικής πίεσης και αυτοαμφισβήτησης - όλα αυτά σε μια ολιγόλεπτη συνέντευξη τύπου με αφορμή την τεράστια επιτυχία του.
Με λίγα λόγια ο Ιακωβίδης υπήρξε ευάλωτος μπροστά στην κάμερα την ώρα που τον παρακολουθούσε όλη η Ελλάδα. Δε μπόρεσε να συγκρατήσει τα συναισθήματα του. Και αντί να συμβεί κάτι κακό, ο ίδιος δέχεται πλέον από όλες τις πλευρές ηθική αλλά ενδεχομένως και υλική υποστήριξη. Φουντώνει η συζήτηση για τις συνθήκες στις οποίες εργάζονται οι Ολυμπιονίκες, η οποία ξεκίνησε μετά την έκφραση ενός δημοσιογράφου της ΕΡΤ ότι η Κορακάκη "θαλάσσωσε" με την 6η θέση και πλέον δίνει αφορμή και σε άλλους Ολυμπιονίκες, όπως ο Στέφανος Ντούσκας, να εξιστορήσουν τις δικές τους δυσκολίες.
Πιστεύω ότι έχει ιδιαίτερη σημασία ότι αυτό το ξέσπασμα ήρθε από έναν αθλητή της άρσης βαρών. Όχι ότι θα είχε μικρότερη αξία αν ερχόταν από έναν αθλητή του στίβου ή της ενόργανης, αλλά σίγουρα το κλάμα μπροστά στις κάμερες δεν ταιριάζει στα στερεότυπα που έχουμε για τους άντρες με φουσκωμένα μπράτσα και πρησμένους ώμους, που περνούν τη μέρα τους σε γυμναστήρια συζητώντας με τους διπλανούς τους για το πόσες εκατοντάδες κιλών βάζουν στη μπάρα. Τα γυμναστήρια είναι χώροι, στους οποίους η μάτσο αρρενωπότητα ευδοκιμεί και συναισθηματικές καταστάσεις όπως άγχος, στεναχώρια, θλίψη δεν είναι συχνά θέματα συζήτησης.
Θεωρώ πως στον πυρήνα της τοξικής αρρενωπότητας βρίσκεται η τοξική αγωνία της επιτυχίας ή το τοξικό άγχος της αποτυχίας. Είναι ευτύχημα ότι ο Ιακωβίδης δεν επέλεξε άλλο τρόπο να αντιμετωπίσει τα αρνητικά του συναισθήματα εκείνη τη στιγμή : θα μπορούσε να βγάλει θυμό απέναντι στους ιθύνοντες και τους αρμόδιους, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει οργανωτικές αστοχίες των διοργανωτών ως ελαφρυντικό, θα μπορούσε να κάνει τυπικές δηλώσεις από αυτές που συνηθίζουν να κάνουν οι αθλητές όταν δεν έρχεται το επιθυμητό αποτέλεσμα, θα μπορούσε να μην είχε κατέβει καν στους αγώνες και να είχε παρατήσει την προσπάθεια καιρό τώρα. Είμαι σίγουρος ότι και ο ίδιος αισθάνθηκε ενοχές την επόμενη στιγμή των δηλώσεων του. Αυτό δείχνει άλλωστε και το περιεχόμενο των επόμενων δηλώσεων του, ότι το ξέσπασμα του δεν είχε σκοπό την επαιτεία και ότι αν τυχόν μαζευτούν χρήματα στο όνομα του θα τα δώσει για φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Για να είμαι ειλικρινής, θεωρώ ότι η προβληματική διαχείριση της αποτυχίας και κυρίως του να είσαι ευάλωττος αφορά όλους μας, όχι μόνο τους άνδρες. Αλλά στην περίπτωση των ανδρών -σχεδόν όλων των ανδρών, αν και με διαβαθμίσεις- το να είσαι ευάλωτος συνδέεται με μια πολύ βαθιά αγωνία, ότι αν δείξουν αδύναμοι θα περιθωριοποιηθούν. Οι άνδρες αισθάνονται κατά τη γνώμη μου πολύ πιο συχνά ότι είναι βάρος για τον περίγυρο τους, αν δεν είναι ψυχολογικά καλά. Αυτός είναι ο λόγος οι άνδρες καταφεύγουν 2 με 3 φορές πιο συχνά σε σχέση με τις γυναίκες στην κατάχρηση αλκοόλ ή άλλων ουσιών για να διαχειριστούν αρνητικά συναισθήματα. Αυτός είναι ο λόγος που οι άνδρες έχουν 2 φορές υψηλότερο ρίσκο για αυτοκτονία, ενώ οι γυναίκες κάνουν τις διπλάσιες και παραπάνω απόπειρες. Αυτός είναι και ο λόγος που το πελατολόγιο ενός μέσου ψυχοθεραπευτή αποτελείται πλειοψηφικά από γυναίκες, όχι μόνο γιατί οι άνδρες διστάζουμε να κάνουμε αυτό το βήμα, αλλά συχνά δε μας πάει στο μυαλό ότι κάτι τέτοιο θα ήταν μια καλή επιλογή. Οι αμερικάνοι ψυχίατροι εισήγαγαν τον όρο male depression για να ευαισθητοποίησουν τον κλάδο για τις κλινικές εκδηλώσεις κατάθλιψης σε άνδρες, που συχνά διαφέρουν από την κλασική κατάθλιψη, με αποτέλεσμα οι γιατροί να χάνουν τη διάγνωση ή να υποτιμούν τα συμπτώματα της.
Θεωρώ ότι αυτός είναι και ο λόγος για τα περισσότερα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας όπως επίσης και παραβατικής συμπεριφοράς : όπως τα αγοράκια που δέχονται βία στο σπίτι, διοχετεύουν την αδυναμία τους μέσω βίας σε πιο αδύναμους συμμαθητές τους, έτσι και οι άνδρες διοχετεύουν τα αρνητικά συναισθήματα που κουβαλάνε καιρό μέσα τους στις γυναίκες τους ή σε κάποιον άλλο αδύναμο κρίκο του κύκλου τους, συχνά γιατί τους είναι αδιανόητο να βγάλουν το προσωπείου του δυνατού αρσενικού και να ζητήσουν βοήθεια.
Είμαι σίγουρος ότι πολλοί άνδρες που θα διαβάσουν τα παραπάνω, θα τα παρεξηγήσουν και θα υποθέσουν ότι το συμπέρασμα είναι ότι θα πρέπει σε κάθε περίσταση να βγάζουν τα εσώψυχα τους και να βάζουν τα κλαματα δημοσίως. 'Η θα πιστέψουν πως το να είσαι δυνατός χαρακτήρας δεν έχει καμία αξία πια στην κοινωνία μας. Όχι, δεν πιστεύω ότι αυτό είναι η λύση. Αλλά πιστεύω ότι οι άνθρωποι στην συντριπτική τους πλειοψηφία όταν βλέπουν κάποιον άνθρωπο σε ευάλωτη κατάσταση το αντανακλαστικό τους είναι να παρέχουν στήριξη, όχι να επικρίνουν. Αυτό είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουμε συνειδητοποιήσει. Κάθε φορά που δείχνω μια αδυναμία, ο απέναντι μου νιώθει αυτόματα πως βρίσκει μια γέφυρα επικοινωνίας και συνήθως θα μου μοιραστεί κάτι από τη δική του ζωή. Γνωρίζω επίσης εμπειρικά λόγω της δουλειάς μου ότι οι άνθρωποι με τις πιο προβληματικές διαπροσωπικές σχέσεις είναι αυτοί που δεν έχουν βρει τον τρόπο να επικοινωνούν αυτές τις αδυναμίες τους και να ζητούν υποστήριξη. Είναι αυτοί που κάθονται απέναντι μου και μου απαριθμούν τις φοβερές αρετές τους, το τι πολυτέλειες παρέχουν στη σύντροφο τους, τι θυσίες έχουν κάνει για τα παιδιά τους, το πόσες υπερωρίες έχουν κάνει στη δουλειά τους. Και ενώ τους ακούω, σκέφτομαι πόσοι δύσκολοι ασθενείς είναι αλλά από την άλλη πόσο πολύ θα ήθελα να βρω τρόπο να επικοινωνήσω μαζί τους αυθεντικά, μιας και αυτοί τουλάχιστον έκαναν το βήμα να ζητήσουν βοήθεια.
Μετά σκέφτομαι όλους αυτούς που δε θα τολμήσουν ποτέ να πάνε στον ψυχίατρο και αντί για αυτό προτιμούν να σαμποτάρουν για χρόνια τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, γνωρίζοντας όμως πως ακόμη και αυτοί νιώθουν μια ανακούφιση όταν βλέπουν έναν αρσιβαρίστα να βάζει τα κλάματα μπροστά στην κάμερα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου