Περί αριστείας

Είναι αλήθεια πως στην Ελλάδα υπάρχουν μάλλον πιο σημαντικά και πιο δύσκολα debates από τον τρόπο με τον οποίο θα προκύπτει ο σημαιοφόρος στα δημοτικά σχολεία, αλλά αφού γίνεται τέτοιος χαμός στο facebook με το συγκεκριμένο θέμα, θεώρησα πως είναι μια πρώτης τάξης ευκαιρία για λίγο clickbaiting, μιας και το blog έχει πάρει την κάτω βόλτα στα views. Άλλωστε αν υπάρχει κάποιος κατάλληλος να κρίνει το πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται η αριστεία, δεν μπορεί να είναι άλλος από κάποιον που αναφέρεται στον εαυτό του ως διαπρέπων.

Η συγκεκριμένη ιδέα των Συριζαίων είναι από τις λίγες ιδέες τους που καταλαβαίνω πώς σκέφτονται. Ανήκουν και αυτοί σε εκείνη τη μερίδα των ανθρώπων που θεωρούν ότι το σχολείο εξοντώνει τα παιδιά με εξετάσεις, βαθμούς και διαγωνίσματα, ενώ οφείλει να καλλιεργεί τη συντροφικότητα, την ομαδικότητα, τη δημιουργικότητα, τον πειραματισμό. Συμφωνείς ή διαφωνείς, αυτή η σχολή αντίληψης για την παιδεία και το σχολείο δεν είναι καινούργια, υπήρχε και θα υπάρχει και είναι αναμενόμενο να γίνονται τέτοιες προτάσεις από μια κυβέρνηση Σύριζα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για την κατάργηση των Πανελληνίων. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι να είναι κανείς σκεπτικός απέναντι σε τέτοιες ιδέες, αλλά δεν υπάρχει λόγος για τόση συναισθηματικότητα, για τόση διαδικτυακή οργή, για τόση αγανάκτηση. Ειδικά όταν αυτές προέρχονται από ανθρώπους που δεν είχαν καμία σχέση με αριστεία στη ζωή τους και απλώς θέλουν να καβαλήσουν το αντισυριζαϊκό κύμα και να πουλήσουν με την αλλαγή κυβέρνησης στις επόμενες εκλογές ένα δήθεν φιλελεύθερο, δήθεν προοδευτικό, δήθεν ευρωπαϊκό προσωπείο. 

Υπήρξα σημαιοφόρος στο δημοτικό. Βέβαια από κλήρωση και εγώ μεταξύ των 10 μαθητών που είχαν μόνο "10αρια", αντί για κλήρωση μεταξύ των 60 μαθητών. Δεν υπήρχε όμως κάποιο κριτήριο, με το οποίο επέλεξαν εμένα αντί κάποιου άλλου συμμαθητή μου. Ο λόγος που οι δικοί μου γονείς ήταν αυτοί που έριχναν τις πιο δυνατές αγκωνιές στην παρέλαση για να έχουν καλύτερο πλάνο για τις φωτογραφίες ήταν καθαρά η τύχη. 

Βέβαια όλοι ηξέραν πως όποιος από τους 10 πάρει τη σημαία θα είναι καλός μαθητής. Από την άλλη δε νομίζω ότι όσοι τελικά υπήρξαν άριστοι μαθητές σε όλη τη σχολική περίοδο, το έκαναν μόνο και μόνο για να πάρουν τη σημαία ή το απουσιολόγιο. Ήταν γιατί τους άρεσε να μαθαίνουν, ή γιατί τους άρεσε να ευχαριστούν τους γονείς τους, ή γιατί τους άρεσε να ευχαριστούν τους δασκάλους τους ή γιατί απλώς ήταν έξυπνοι. Το βέβαιο είναι πως θα ήταν άριστοι και χωρίς τη σημαία. 

Υπήρξα επίσης κάποτε φοιτητής ιατρικής. Τότε οι συμφοιτητές μου στα αριστερά κόμματα ήθελαν να κλείνουν τη σχολή για το παραμικρό, επικαλούμενοι καταστατικά του φοιτητικού συλλόγου που δεν υπήρξαν ποτέ. Συμφοιτητές που διαμαρτύρονταν σε γραμματείες, επειδή οι καθηγητές ήθελαν να εφαρμόσουν κατανομή Gauss στη βαθμολόγηση των γραπτών, θεωρώντας ότι μια τέτοια βαθμολόγηση θα έκοβε περισσότερους φοιτητές - αγνοώντας πώς λειτουργεί η κατανομή Gauss. Από την άλλη, όσο εχθρικές για την αριστεία ήταν οι αντιλήψεις των δηλωμένων αριστερών, άλλο τόσο ήταν αυτές των συμφοιτητών από τη ΔΑΠ και την ΠΑΣΠ, οι οποίες σου εξασφάλιζαν απαντήσεις σε θέματα επιλογής από τον καθηγητή και σου πρότειναν να επιλέξεις το τάδε επιλεγόμενο μάθημα επειδή όλοι παίρνουν δέκα. Θυμάμαι να συζητώ με συμφοιτητές μου στην ιατρική ότι θεωρώ λάθος να υπάρχουν μαθήματα όπου παίρνουν όλοι δέκα, μόνο και μόνο για να πουλήσει ο καθηγητής περισσότερα συγγράμματα. Οι περισσότεροι φυσικά με κοίταζαν σαν εξωγήινο, λέγοντας "μα καλά σε ενοχλεί να πάρεις δέκα;". Σε ένα περιβάλλον άριστων, εργατικών, και φιλομαθών ανθρώπων, τα επιλεγόμενα μαθήματα (δηλαδή τα 12 από τα 60 μαθήματα που μπορούσες να επιλέξεις με κριτήριο το τι σου αρέσει) έπρεπε να σου εξασφαλίζουν 10, ει δυνατόν χωρίς καν να έχεις ξεφυλλίσει μια σελίδα. 

Σίγουρα ο Σύριζα δε δείχνει ότι εκπροσωπεί την αριστεία με πολλές από τις επιλογές του σε πρόσωπα. Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς, ακόμη και να ήθελαν να εξαφανίσουν την αριστεία, δεν υπάρχουν πολλά μέτωπα πλέον, για να το κάνουν. Τη δουλειά την έκαναν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ πολλά χρόνια τώρα. Δεν υπάρχει κάποια έκφανση της δημόσιας ζωής όπου να μη βλέπεις μπροστά σου φελλούς με αυτοπεποίθηση, αλλά χωρίς ιδιαίτερα προσόντα ή ευφυία. Το φαινόμενο αυτό πλέον έχει διογκωθεί, μιας και οι παρασιτικές θέσεις έχουν μειωθεί, ενώ η προσφορά σε "σπουδαίους" και "άριστους" έχει αυξηθεί. Κάθε 25χρονος γόνος ευκατάστατης οικογένειας που πήγε για ένα μεταπτυχιακό στο Λονδίνο δηλώνει πολιτικά φιλελεύθερος (αν και είναι κατά της παγκοσμιοποίησης και θεωρεί τους πρόσφυγες πρόβλημα), θαυμαστής των δυνατοτήτων της αγοράς (αν και δεν έχει δουλέψει ποτέ) και φιλοευρωπαϊστής (αν και στο αμάξι ακούει Κουρκούλη γράφοντας στο κινητό του). Και αυτό γιατί προσδοκά πως με μια αλλαγή στην κυβέρνηση, ο ίδιος θα μπορέσει να αποκτήσει πρόσβαση στις καλές θέσεις, εκπροσωπώντας την "αριστεία", με τον ίδιο τρόπο που το ΠΑΣΟΚ κάποτε εκπροσωπούσε την "αριστερά".

Είμαι περίεργος, πόσοι από τους ένθερμους οπαδούς της σχολικής άμιλλας και της αριστείας έχουν διαβάσει έστω και ένα βιβλίο τους τελευταίους 12 μήνες; Πόσοι έχουν σπίτι τους μια μικρή βιβλιοθήκη ή εναν πίνακα ζωγραφικής στο σαλόνι τους; Πόσοι έχουν ξοδέψει πάνω από 5 ευρώ το τελευταίο εξάμηνο για να αγοράσουν έναν δίσκο μουσικής;  Πόσοι από αυτούς δέχονται να σηκώσει την ελληνική σημαία ένας άριστος ομοφυλόφιλος ή μουσουλμάνος μαθητής ;

Την ημέρα που σήκωσα την ελληνική σημαία τη θυμάμαι πολύ καλά. Αλλά όχι τόσο έντονα όσο τα απογεύματα που συζητούσα με τον πατέρα μου για το τι μου έκανε εντύπωση στο μάθημα της ιστορίας που διάβασα ή τις επαινετικές επισημάνσεις της μητέρας μου για κάποιον που μιλά πολλές γλώσσες. Δεν τη θυμάμαι πιο έντονα από την πρώτη φορά που μου έβαλε ο αδερφός μου να ακούσω metallica.

Άλλωστε είναι εύκολο να υπερασπίζεσαι την αριστεία όταν τη βλέπεις να επιβραβεύεται με ένα γαλανόλευκο πανί που ανεμίζει ή με μια φανταχτερή τήβεννο. Αυτός που επιθυμεί εν τέλει την αριστεία, θα πρέπει να γουστάρει και λίγο τον τίτλο του ξενέρωτου και του σπασίκλα. Και τους σπασίκλες δεν τους καλεί κανείς στα παρτυ της ΔΑΠ και της ΠΑΣΠ.